محمد حسن خان اعتماد السلطنه

876

تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )

[ سنهء 995 هجرى - سنهء 1586 مسيحى ] آسيا - توجّه شاه عبّاس اوّل ابن شاه سلطان محمّد خدابنده از خراسان به طرف قزوين و جلوس نمودن او در اين شهر به تخت سلطنت ايران . تبيين آنكه ولادت شاه عبّاس در شب جمعه سيّم ماه رمضان سنهء نهصد و هفتاد و نه بوده است و در شهر هرات متولّد شده ، مادرش دختر ميرزا عبد اللّه مازندرانى ، دو سال كه از تولّد او گذشت به واسطهء ناخوشى آبله از بينش چشم پدرش كاسته شد لهذا شاه طهماسب حكم كرد كه سلطان محمّد و پسرش حمزه ميرزا از هرات به شيراز روند و حكومت هرات را به اسم عبّاس ميرزا نمود . چون شاه اسمعيل ثانى به سلطنت نشست و به كشتن شاهزادگان چنان كه پيش ذكر نموديم فرمان داد شاه قلى سلطان استاجلو را كه در واقع پيشكار شاهزاده عباس ميرزا و نايب الحكومه هرات بود حكم كرد به قتل رسانيدند و بيگلربيگىگرى خراسان را به عليقلى خان سلطان بن حسن خان كه برادرزادهء دورميش خان بود مفوّض كرده و مقرّر شد كه چون وارد هرات شود شاهزاده عبّاس ميرزا را به قتل رساند ، عليقلى خان در ماه رمضان سنهء نهصد و هشتاد و پنج وارد شهر هرات گرديد و پس از ملاقات با شاهزاده عبّاس ميرزا محبّتى از او در قلب خود احساس كرد و به بهانهء ماه رمضان و بعد به بهانهء عيد مماطلتى در قتل شاهزاده داشت ناگاه خبر فوت شاه اسمعيل ثانى به هرات رسيد و عليقلى خان زياده از حد خرسند شده جشنى در باغ مراد هرات ترتيب داده شاهزاده عباس ميرزا را بر تخت نشانيده كمر خدمتش بر ميان بست ، در سلطنت شاه سلطان محمّد ميرزا سلمان وزير اعظم خواست عليقلى خان را عزل كند ولى اينمعنى صورت نگرفت و ما شرح اين واقعه را در سال نهصد و نود نوشته‌ايم و پس از اين واقعه عليقلى خان شاه عباس را در نيشابور به تخت سلطنت خراسان جلوس داد و اكثر امراى خراسان كه از استيلاى امراى عراق هراسان بودند به دربار شاه عباس آمدند از جمله گنجعلى خان حاكم كوسويه بود كه به واسطهء اين مبادرت تقريبا سى سال در كرمان و قندهار حكمرانى كرد . بالجمله پس از چندى شاه عباس به هرات معاودت كرد و مرشد قليخان بن شاه قليخان كه حاكم قصبهء خواف و باخرر و ولايت تربت و بادغيس بود به هرات آمده مورد توجّهات شاه عبّاس گرديد و